विक्रम सम्वत्को महिना सूर्यले एउटा राशि पार गर्न लाग्ने समय बराबर हुन्छ। त्यसैले महिना २९ देखि ३२ दिनसम्मको हुन्छ, र एउटै महिना हरेक वर्ष उत्तिकै दिनको हुँदैन। तलको तालिकामा यो साल र अर्को सालका महिनाको दिन सङ्ख्या, र हरेक महिना सुरु र अन्त्य हुने अंग्रेजी मिति छ।
यस वर्ष शनिबारबाहेक ३९ दिन सरकारी सार्वजनिक बिदा छन्। बिदा सूची →
विक्रम सम्वत् सौर्य पात्रो हो। सूर्य मेष राशिमा पस्दा बैशाख सुरु हुन्छ र वृष राशिमा पस्दा सकिन्छ। अरू महिनामा पनि यही नियम लाग्छ। पृथ्वीको कक्ष दीर्घवृत्त भएकाले सूर्यको देखिने गति वर्षभरि एउटै हुँदैन। कुनै राशि २९ दिनभन्दा केही बढीमा पार हुन्छ, कुनै ३१ दिनभन्दा बढीमा। त्यसैले महिना २९ देखि ३२ दिनसम्मको हुन्छ। सङ्क्रान्तिको समय हरेक वर्ष अलिअलि सर्ने भएकाले दिन सङ्ख्या पनि वर्षअनुसार फेरिन्छ। गत वर्ष मध्यरातअघि सकिएको महिना यस वर्ष मध्यरातपछि सकिन सक्छ, र त्यसले एक दिन थपिन्छ।
अंग्रेजी पात्रोसँग तुलना
अंग्रेजी महिनाको दिन सङ्ख्या नियमले तोकेको हुन्छ। जनवरी सधैँ ३१ दिनको हुन्छ, र चारले भाग जाने वर्षमा फेब्रुअरीमा एक दिन थपिन्छ। विक्रम सम्वत्को महिनाको दिन तोकिएको हुँदैन, सूर्यको स्थितिअनुसार हुन्छ। त्यसैले कुनै पनि सूत्रले सबै मितिमा BS–AD रूपान्तरण ठीक दिँदैन, र सूत्र प्रयोग गर्ने कन्भर्टरले कुनै मितिमा एक दिन फरक देखाउँछ। सही रूपान्तरणका लागि त्यही वर्षको प्रकाशित महिना–तालिका चाहिन्छ। यो साइटले त्यही तालिका प्रयोग गर्छ।
३६५ र ३६६ दिनका वर्ष
विक्रम सम्वत्को वर्ष सूर्यको एक पूरा परिक्रमा हो, त्यसैले यो ३६५ वा ३६६ दिनको हुन्छ। यसले नाक्षत्र (सिडेरियल) वर्ष मान्छ, जुन अंग्रेजी पात्रोले मान्ने सायन वर्षभन्दा करिब बीस मिनेट लामो हुन्छ। थपिने दिनको फेब्रुअरी २९ जस्तो निश्चित ठाउँ हुँदैन। जुन महिनाको सङ्क्रान्ति मध्यरातपछि पर्छ, थप दिन त्यही महिनामा जान्छ। ३६६ दिनको वर्षमा कुनै एक महिना सामान्यभन्दा एक दिन लामो हुन्छ, र त्यो महिना हरेक पटक फरक हुन्छ।
अधिक मास चन्द्र पात्रोको कुरा हो
करिब तीन वर्षमा एकपटक आउने अधिक मास चन्द्र पात्रोको महिना हो। चाडपर्व चन्द्र पात्रोअनुसार मनाइन्छ। भित्ते पात्रोमा देखिने सौर्य विक्रम सम्वत्का महिनामा अधिक मास हुँदैन, र BS वर्षमा कहिल्यै तेह्र महिना हुँदैन। अधिक मासले चाडको मिति सार्छ। दशैं–तिहार चन्द्र तिथिमा पर्ने भएकाले तिनका BS मिति वर्षैपिच्छे केही हप्ता सर्छन्, र अधिक मास परेको वर्षमा अझ बढी सर्छन्। BS महिनाको दिन सङ्ख्यामा यसको असर पर्दैन।
तालिका कसरी पढ्ने
हरेक हरफले त्यो महिनामा कति गते हुन्छन् र पहिलो तथा अन्तिम गते कुन अंग्रेजी मितिमा पर्छ भन्ने देखाउँछ। पहिलो मिति सङ्क्रान्तिको दिन हो। कागजात मिलाउँदा यी दुई अंग्रेजी मिति हेरेर कुनै मिति कुन BS महिनामा पर्छ भनेर थाहा पाउन सकिन्छ।
सोधिने प्रश्न
नेपाली महिनामा कति दिन हुन्छन्?
महिना र वर्ष अनुसार २९ देखि ३२ दिनसम्म। माथिको तालिकामा यो साल र अर्को सालको ठ्याक्कै सङ्ख्या छ।
सबैभन्दा लामो नेपाली महिना कुन हो?
प्रायः असार। यो बेला सूर्यको देखिने गति सबैभन्दा सुस्त हुने भएकाले असार धेरैजसो ३२ दिनको हुन्छ। जेठ र साउन ३१ वा ३२ दिनका हुन्छन्। सबैभन्दा छोटा सामान्यतया मंसिर, पुस र माघ (२९–३०) हुन्।
विक्रम सम्वत्मा लिप वर्ष हुन्छ?
३६६ दिनको वर्ष हुन्छ, तर लिप–दिनको नियम हुँदैन। सङ्क्रान्तिको समयले जुन महिनामा दिन थप्छ, थप दिन त्यही महिनामा पर्छ। फेब्रुअरी २९ जस्तो निश्चित ठाउँ हुँदैन।
५६ वर्ष ८ महिना घटाएर अंग्रेजी मिति निकाल्न मिल्छ?
अनुमानका लागि मात्र। बैशाख १ देखि डिसेम्बर ३१ (पुसको मध्य) सम्म ५७ र जनवरी १ देखि चैतको अन्त्यसम्म ५६ वर्षको फरक हुन्छ, र महिनाका दिन फरक भएकाले गते प्रायः मिल्दैन। ठ्याक्कै मिति चाहिए कन्भर्टर प्रयोग गर्नुहोस्।
थप सहयोग चाहिएमातपाईंले खोजेको कुरा भेटिएन भने हामीलाई लेख्नुहोस्।
