ब्लग
लेख तथा जानकारी
नेपालमा शनिबार बिदा किन? आइतबार होइन, यही दिन रोजिनुको कथा
विश्वका धेरै देश आइतबार आराम गर्छन्, नेपाल शनिबार। बैंक, विद्यालय र कार्यालय शनिबारै बन्द हुनुको जरा कहाँ छ र हप्ता कसरी चल्छ।
इन्द्रजात्रा: रथ, लाखे र जीवित देवीको आठ दिन
हरेक शरद, बसन्तपुरमा लिङ्गो ठडिन्छ र जीवित देवी कुमारी रथमा पुरानो सहर घुम्छिन्। इन्द्रजात्राले के मनाउँछ र यसका आठ दिन कसरी चल्छन्।
नेपालको समय: घडी ५ घण्टा ४५ मिनेट अगाडि किन?
विश्वका थोरै ठाउँ मात्र ४५ मिनेटे समय-अन्तरमा चल्छन्, नेपाल तीमध्ये एक हो। UTC+5:45 कहाँबाट आयो, किन टिक्यो र यसले के फरक पार्छ।
श्रीकृष्ण जन्माष्टमी: मध्यरातको जन्म, कृष्ण मन्दिरको जागरण
कृष्णको जन्म मध्यरातमा भएकाले जन्मदिन पनि रातभर जागेर मनाइन्छ। नेपालमा कृष्ण जन्माष्टमी कसरी मनाइन्छ र पाटनको कृष्ण मन्दिर किन केन्द्र हो।
गाईजात्रा: शोक र हाँसो सँगै हिँड्ने पर्व
जनै पूर्णिमाको भोलिपल्ट, वर्षभरिमा आफन्त गुमाएका परिवारले गाई — वा गाई बनेको बालक — सडकमा निकाल्छन्, र त्यो दिन जोसुकैमाथि व्यङ्ग्य गर्ने छुट हुन्छ।
जनै पूर्णिमा र रक्षाबन्धन: जनै, डोरो र क्वाँटी
श्रावणको पूर्णिमामा जनै फेरिन्छ, नाडीमा रक्षा डोरो बाँधिन्छ र भान्छामा क्वाँटी पाक्छ। हरेक धागोको अर्थ र दिनभरिको विधि।
नाग पञ्चमी: ढोकामाथि नाग टाँस्ने चलनको अर्थ
हरेक साउन नेपाली घरका ढोकामाथि नागको चित्र टाँसिन्छ। नाग पञ्चमीको अर्थ, पूजा विधि र काठमाडौं उपत्यकाको तालको किंवदन्ती।
श्रावण महिना: सोमबार व्रत, हरियो चुरा र बोल बम
श्रावण शिवजीको महिना हो। सोमबार व्रत कसरी बस्ने, हरियो चुरा र मेहन्दीको अर्थ के, र बोल बम यात्रा कहाँ जान्छ — सबै एकै ठाउँमा।
आजको पञ्चाङ्ग कसरी हेर्ने: सुरुवातीहरूका लागि
आजको पञ्चाङ्ग सजिलोसँग पढ्ने तरिका: पाँच अंग (तिथि, वार, नक्षत्र, योग, करण), राहु काल, सूर्योदय र सूर्यास्त, अनि यी सबै दैनिक जीवनमा कसरी प्रयोग गर्ने।
तिहार (दीपावली): प्रकाशको पर्वका पाँच दिन
तिहार नेपालको पाँच दिने प्रकाशको पर्व हो। काग, कुकुर, गाई–लक्ष्मी, गोरु–म्ह पूजा र भाइटीका — हरेक दिनको अर्थ र विधि यहाँ बुझौँ।
पञ्चाङ्ग भनेको के हो? तिथि, नक्षत्र, योग र करणको व्याख्या
पञ्चाङ्ग भनेको के हो? तिथि, वार, नक्षत्र, योग र करणको अर्थ तथा हिन्दू पात्रोमा तिनको प्रयोग सजिलो भाषामा बुझ्नुहोस्।
दशैँ पर्व: दिन, विधि र महत्त्व
दशैँको पूर्ण विवरण: घटस्थापनादेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्मका मुख्य दिन, जमरा र टीकाको विधि, अनि दुर्गा र महिषासुरको कथाले बोकेको महत्त्व।